بخش دوم از 1304 تا 1320 خورشيدي ، از كف رفتن قانون بلديه مشروطيت:

در اوضاع و احوالي كه بر شمرديم، رضاخان در پي كودتايسوم اسفند 1299 براي تصاحب قدرت گامهاي پرشتابي برداشت. او از هنگام کودتاکه به وزارت جنگ دست يافت تا سال 1302 كه به رئيس الوزرايي رسيد، در فاصلهپنج كابينه تشكيل شده در اين دوره ،موقعيت خود را در عرصه هاي گوناگونبه سرعت تحكيم نمود و تمامي ارتش را به زير فرمان خود درآورد و با رسيدگيبه افسران و سربازان در ميان آنان محبوبيت ويژه اي بدست آورد.
سركوب نهضت ،شورشهاي عشيره ايو منطقه اي و بر قراري امنيّت در راههاموقعيت او را تحكيم كرد. او در سال 1304 در پي تصويب مجلس مؤسّسان مبني برتغيير سلطنت از خاندان قاجار به پهلوي ،شاهه ايران شد. در دوره او در پرتونوسازي( Modernization )با اقداماتي از جمله بازسازي و تشكيل ارتشنوين ،ساخت كارخانه هاي صنعتي ، ايجاد راههاي جديد و راه‌آهن سراسري ،تأسيس دانشگاه تهران ،رواج آموزش نوينو تأسيس ادارات جديد ،چهرهايران تا اندازه زيادي تغيير كرد.اما در زمينه مسائل شهري ، عمده توجهدولت رضاشاه به تغيير ظاهر شهرها به ويژه تهران بود. براي نوسازي شهرهااحساس شد نخست بايد نهادهاي اداري مناسب با قوانين مختلف از جمله قوانينشهرداري ،شهرسازي و ثبت املاك بوجود آيد ، اين فرايندي بود كه در ايندوره 17 ساله به تدريج صورت گرفت. براي آغاز اصلاحات در اكتبر 1299 تهرانيك مشاور آمريكايي در زمينه حكومت شهري و يك مهندس آمريكايي برنامه ريزيشهري را به خدمت گرفت.
قانون بلديه مصوّب 1286 لغو گرديد و براي تمركز بيشتر نظام برنامه ريزي وتأمين اعتبار مالي شهرداريها ، (قانون بلديه ديگري در سال 1309 به تصويبرسيد. اين قانون انتخاب شهردار و ساير اعضاي شهرداريي را در اختيار وزارتداخله قرار داد.)
قانون جديد 8 ماده و 3 تبصره داشت و گر چه توانست مشكلاتي از جمله تأميناعتبارات مالي ضروري براي اداره امور شهرداري را تا اندازه اي حل كند(موارد 1 و 2) امّا با تضعيف نقش انجمن بلديه ،در عملل آرمانهاي قانونبلديه مصوّب دوران مشروطيت را در زمينه مشاركت شهروندان در اداره امور كمرنگ كرد. ماده چهاردهم مقرر مي داشت: « رئيس اداره بلديه كه از طرف وزارتداخله معين مي شود مسئول اجراي دستور اصلاحات بلدي است كه از طرف دولت وانجمن بلدي تصويب شده باشد. » ماده پنج اين قانون وضعيت نمايندگان و وظائفانجمن را به شرح زير مشخص كرد: « عده اعضاي انجمن بلدي در پايتخت و سايرشهرها بر حسب مقتضيات محل حداقل6نفر خواهد بود. شرايط انتخاب كنندگان وانتخاب شوندگان و طرز انتخاب و مدت تصدي اعضاء انجمن و ساير وظائف آنهامطابق نظام نامه اي كه به تصويب كميسيون داخله مجلس شوراي ملي خواهد رسيدمعين گرديد».
تنها موضوع روشن اين قانون در مورد انجمنهاي بلدي، اجازه وضع عوارض محلّيبه آنها بود. بر اساس ماده 6 اين قانون « مجلس شوراي ملي به انجمن هاي بلدياجازه مي دهد كه براي تأمين مصارف بلدي هرر محل به تنظيفات و روشنايي وتعميرات و احتياجات صنفي و معارفي بلدي و امثال آن ، عوارض محلي وضع نمايد.نحوه وضع عوارض مزبوره به اين نحو خواهد بود كه انجمن بلديه هر محل ،عوارضي را كه براي تأمين مقاصد مذكور در فوق لازم مي داند توسط رئيس بلديهمحلبه وزارت داخله پيشنهاد خواهد نمود كه پس از موافقت هيئت دولت به موقعاجرا گذارده خواهد شد.»
اقدامات دولت در زمينه مسائل شهري سبب شد كالبد شهرها تغييرات فراوانيبيابد. مهمترين تغيير كالبدي شهري در اين دوره ،پيدايش خيابانها و ميادينجديد و تعريض خيابانهاي قديمي بود ؛تحولي كهه اساسي ترين نقش را دردگرگوني سيماي شهر اجرا كرد. «البته در اداره شهرها چنان سازمان داده شدهكه كلانتران شهري ،كدخداها و ديگر مسئولان نظام قديمي محله از بين رفت.»
با آنكه از نظر ايجاد بسترهاي مناسب براي شهروندان در اداره امور شهرها دراين دوره اقدامي صورت نگرفت - بلكه با ايجاد حكومت سانسور و خفقانآزاديخواهي و عدالت طلبي سركوب شد - اما در دورهه حكومت رضاشاه در فاصله 136سال، جمعاً 16 شهرداري در ايران تاُسيس گرديد. در اين دوره ميانگين تاًسيسشهرداريها در هر سال 8 شهرداري بود. اين رقم به خوبي نمايشگر رشد شهرنشينيو توجه دولت به تاًسيس شهرداري حتي در مناطقي كه شباهت چنداني به شهرنداشته اند، مي باشد.


نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0
نظر شما به دست مدیر خواهد رسید
شرایط و قوانین.
  • هیچ نظری یافت نشد